मानसमणिमाला (१२)

हिंदी : भल अनभल निज निज करतूती । लहत सुजस अपलोक विभूती ॥ १.४.७. ॥
सुधा सुधाकर सुरसरि सधु । गरल अनल कलिमल सति ब्याधू ॥ १.४.८. ॥
मराठी : भले बुरे निज निज कर्तूती । घेती कीर्ति अकीर्ति विभूती ॥ ७ ॥
सुधा सुधाकर सुरसरि सज्जन । गरल अनल कलिमलसति दुर्जन ॥ प्रज्ञानानंद
अर्थ : सज्जन अगर दुर्जन आपल्या चांगल्या किंवा वाईट करणीनें जगामध्ये ...

मानसमणिमाला (११)

हिंदी : तेज कृसानु रोष महिषेसा । अघ अवगुन धन धनी धनेसा ॥ ५ ॥
पर अकाजु लगि तनु परिहरहिं । जिमि हिम उपल कृषी दलि गरहीं ॥ बालकाण्ड ३.७ ॥
मराठी : तेजिं कृशानु रोषिं महिषेश्वर । अघ-अवगुण-धन धनी धनेश्वर ॥ ५ ॥
परिहरति तनु परापकारा । पीक विनाशुनि वितळति गारा ॥ ३.७ प्रज्ञानानंद
अर्थ : हे खलगण तेजाने (तापट) अग्नीच असून क्रोधाने महिषासुरच ...

मानसमणिमाला (१०)

हिंदी : बहुरि बन्दि खल गन सति भाएँ । जे बिनु काज दाहिनेहु बाएँ ॥ १ ॥
परहित हानि लाभ जिन्ह केरे । उजरें हरष बिषाद बसेरें ॥ बालकाण्ड ३.२ ॥
मराठी : अथ वन्दे सद्‌भावे खलगण । दक्षिणास जे वाम अकारण ॥ १ ॥
परहित-हानि लाभ त्यां वाटत । हर्ष विनाशिं विषादहिं नांदत ॥ प्रज्ञानानंद
अर्थ : आतां खलगणांसही शुद्ध भावनेने मी वंदन करीत आहे. अगदी ...

मानसमणिमाला (९)

हिंदी दोहा : बंदऊँ संत समान चित हित अनहित नहिं कोइ ।
अंजलि-गत सुभ सुमन जिमि सम सुगंध कर दोइ ॥ बालकाण्ड ३
मराठी : वंदे संत समान मन हित अनहित ना कोणि ।
अंजलिगत शुभ सुमन जशिं सम सुगंध कर दोनि ॥ प्रज्ञानानंद

अर्थ : ओंजळीतील सुगंधी, पवित्र फुले आपला सुगंध दोन्ही हातांस सारखाच देतात व त्या हातांना सुगंधित करतात. त्याचप्रमाणे संताचे समचित्त, समभाव ...

मानसमणिमाला (८)

हिंदी : बिनु सतसंग बिबेक न होई । रामकृपाँ बिनु सुलभ न सोई ॥ ७ ॥
सत-संगत मुद मंगल मूला । सोइ फल सिधि सब साधन फूला ॥ बालकाण्डा २.८
मराठी: विण सत्संग विवेक न होतो । राकृपेविण सुलभ न हो ! तो ॥ ७ ॥
सत्संगति मुद-मंगल-मूलहि । ती फल सिद्धि साधने फूल हि ॥ ८ ॥ प्रज्ञानानंद
अर्थ : सत्‌संगाशिवाय विवेकविचार प्राप्त होत नाही. आणि श्रीरामाच्या कृपेशिवाय सत्‌संग ...

मानसमणिमाला (७)

हिंदी : मति कीरति गति भूति भला‍ई । जब जेहिं जतन जहाँ जेहिं पाई ॥ ५ ॥
सो जानव सतसंग प्रभाऊ । लोकहु वेद न आन उपाऊ ॥ बालकाण्डा २.६
मराठी: मति गति भूति भलेपण कीर्ती । जैं ज्या जेथें प्राप्त जशीं ती ॥ ५ ॥
तो सत्संगति - महिमा जाणा । लोकीं वेदिं उपाय दुजा ना ॥ ६ ॥ प्रज्ञानानंद
अर्थ : सर्व प्राणिमात्र व मनुष्यांना जिथे, जेव्हां आणि ज्याप्रकारे ...

मानसमणिमाला (६) हिंदी : मज्जन फल पेखिअ तत्तकाला । काक होहिं पिक बक‍उ मराला ॥ १ ॥
सुनि आचरज करै जनि कोई । सतसंगति महिमा नहिं गोई ॥ २ ॥ बालकाण्ड.
मराठी: मज्जन फल तत्काल पहावे । बकेंहंस पिक काकें व्हावे ॥ १ ॥
ऐकुनि कुणि विस्मय ना माना । गुप्त संतसंगति महिमा ना ॥ २ ॥ प्रज्ञानानंद
अर्थ : साधुसमाजरुपी प्रयागात मज्जन ...

मानसमणिमाला (५)

हिंदी : सुनिसमुझहि जन मुदित मन मज्जहिं अनुराग ॥
लहहिं चारि फल अछत तनु साधु समाज प्रयाग ॥ २ ॥ बालकाण्ड.
मराठी: परिसुनि समजति मुदित मन मज्जति अति अनुरागिं ॥
लाभचारि फल या तनूं साधुसमाज-प्रयागिं ॥ प्रज्ञानानंद
अर्थ : साधुसमाजरूपी प्रयागांत, त्रिवेणी संगमात जे भक्त अत्यंत मुदित मनाने व प्रेमाने (साधुजनांच्या उपदेशाचे) अवगाहन ...

मानसमणिमाला (४) हिंदी : साधु चरित सुभचरित कपासू । निरस बिसद गुनमय फल जासू ॥ ५ ॥
सोल सहि दुख परछिद्र दुरावा । वंदनीय जेहिं जग जसु पावा ॥ ६ ॥
मराठी : साधु-चरित शुभ चरित कपासी । निरस विशद गुणमय फल ज्यासी ॥
दुःख सहुनि परछिद्रं झांकति । जेणे जगति वंद्य यश पावति ॥ प्रज्ञानानंद
अर्थ : ज्याचे फळ निरस असले तरी, शुभ्र ...

मानसमणिमाला (३)
हिंदी दोहा : जथा सु‍अंजन अंजि दृग साधक सिद्ध सुजान ।
कौतुक देखत सैल बन भूतल भूरि निधान ॥ १ ॥ बालकाण्ड
गुरु-पद रज मृदु मंजुल अंजन ।
नयन अमिअ दृग दोष विभंजन ।
तेहिंकरि बिमल ...